Een goed gesprek

Het zat al een tijdje in de planning; een avondje coach-gourmet met vrienden en (on)bekenden. Deze week kwam het er eindelijk van. Aanleiding was het Coach Gourmet, een concept dat (mede) werd ontwikkeld door vriendin en collega Nienke Binkhorst. We hadden er al veel over gehoord, maar konden nog moeilijk grip krijgen op wat het nou precies behelste. Iets met gourmetten en een goed gesprek. Maar hoe dan precies?

We begonnen met een korte kennismaking met elkaar en het programma van de avond. Er waren een aantal (heerlijke) recepten gereserveerd voor ons. Ieder koos er één om voor te bereiden. Terwijl zij daarmee aan de slag was, ontspon zich tussen de anderen een gesprek over de vraag die op het kaartje stond. We wisselden uit over de maskers die we opzetten als het spannend wordt. Maar ook over de kwaliteiten die we uit het Oosten zouden willen importeren (uiteraard bij een Viatnamees gerechtje). Of over wie we vol lof zijn (bij een gerecht vol ....?). Het werd een genoeglijk avondje met lekker eten en een boeiende uitwisseling.

Alleen al voor de recepten heb ik een setje kaarten gekocht. Wat een heerlijke gerechten. En wat een leuk concept voor avondjes met een intervisiegroep, met vrienden of gewoon met de familie thuis. Want ook voor de kinderen is er een setje met kaarten, met kindergerechtjes en bijbehorende vragen. En ik bedacht dat ik de gerechtjes natuurlijk ook gewoon kan koken, met de vraag om over te mijmeren terwijl ik het eten bereid.

Een schat aan liefde in je relatie

Ik heb een heel mooi boek gelezen. Over de liefde. En het is geen roman.

Mijn zusje gaf het aan mij met de woorden: “als deze dame net zo schrijft als ze spreekt, dan is dit wel wat voor jou.” Ze was naar de lezing in Utrecht geweest. Inmiddels denk ik dat Marthe van der Noorda inderdaad net zo schrijft als ze spreekt, want het leest heel lekker weg. Op de achterflap staat dat ze schrijft “over de schoonheid en mystiek van de liefdesrelatie, over hoezeer de liefde je leven glans kan geven en doen schitteren.” Ze put daarvoor uit haar eigen relatie die al meer dan 25 jaar duurt, uit de gesprekken met haar cliënten en uit de interviews die ze heeft gehad met een aantal stellen.

Met aanstekelijk enthousiasme neemt ze je mee in wat zij noemt de drie pijlers van een goede liefdesrelatie:

• 1.       De vonk
• 2.       De leerweg
• 3.       Het mysterie

Over elk van deze elementen gaat een deel van het boek. De vonk gaat erover dat de essentie van jouw relatie met deze persoon terug te vinden is in de eerste ontmoeting. De leerweg bezingt de mogelijkheden voor groei en ontwikkeling die in iedere liefdesrelatie besloten zitten, mits je bereid bent het aan te gaan met jezelf. En deel drie gaat over het ongrijpbare, over ons vermogen ons over te geven aan de ander en de schoonheid en verdieping die daarin besloten ligt. Verfrissend vind ik dat het boek niet inzoomt op problemen en obstakels, maar dat ze werkelijk de schoonheid en de kracht van liefde in een mensenleven verwoordt. En dat doet ze in woord en beeld. De citaten uit de interviews komen soms terug op prachtige zwart-wit foto’s die zijn gemaakt door Erna Kuik. In het hele boek zijn die citaten te vinden die steeds iets verwoorden van wat de liefde voor die betreffende persoon betekent of mogelijk maakt. Prachtige zinnen van mannen en vrouwen over hun zoektocht, over de schoonheid, over de kracht en vooral over het geschenk dat deze ene relatie in hun leven betekent.

"Vanaf het eerste moment met haar dacht ik, ik moet bij jou zijn"

Voor mij is dit boek een aanreiking om terug te blikken op mijn eigen relatie die 4,5 jaar geleden eindigde met de dood van Wim. Maar ook een uitnodiging. Ik krijg er weer goede zin van. En dat is ook wat waard. Ik denk werkelijk dat heel veel mensen om mij heen dit boek zouden willen lezen. Omdat het uitnodigt om oog te hebben voor de schittering die de liefde in je leven brengt. Om daar moeite voor te doen. Steeds maar weer. Niet vanwege de moraal, maar omdat het het waard is.

Dus koop dat boek, of geef het aan je geliefde. Ik denk niet dat je er spijt van krijgt.

Polariteiten

Polariteiten, ik vind het een heerlijk onderwerp om mee te werken, omdat het er allemaal zoveel lichter van wordt. Als we niet uitkijken leven we allemaal in een universum vol 'waarheden' over onszelf. Dat we daadkrachtig zijn, of lief. Dat we niet goed kunnen sporten of heel muzikaal zijn. Kwalificaties waarin je bent gaan geloven. Nu is er niet zoveel mis met veel van die kwalificaties, die geven kracht en zelfvertrouwen en het vermogen om dingen tot stand te brengen in de wereld. Maar ze zijn vaak wel eenzijdig en dat leidt ertoe dat het op enig moment gaat 'schuren'. Want je mag dan daadkrachtig zijn, het is in je werk soms ook nodig om in staat te zijn tot 'niet doen', tot luisteren, afwegen, verduren, om er maar een paar te noemen. En klopt het wel dat je niet goed kunt sporten of is dat ooit tegen je gezegd en ben je erin gaan geloven? Zoiets wordt al gauw een self-fulfilling prophesy. 

In het werken met polariteiten eigen je jezelf ook die andere kant weer toe. Zo komt er nieuw potentieel tot je beschikking waar je lang geen weet van had. Je beweegt van óf-óf naar én-én. Dat gaat soms gepaard met verdriet omdat je zo lang in een (te) krap jasje geleefd hebt. Maar als je daardoorheen gaat komt er ruimte, ruimte voor een vergeten deel van jezelf dat voortaan ook weer mag worden aangeboord.

Een polariteit in onszelf is die van de mannelijke kracht (bezien als de uitgaande beweging) en de vrouwelijke kracht (de ontvankelijke beweging) in onszelf. Door opvoeding, beeldvorming, cultuur en levenservaringen in onze jeugd heeft zich daarin bij ieder van alles vastgezet. En dat is zonde want we hebben beide krachten hard nodig in ons leven en werk. In de workshop Balans vinden in leven, werk en relatie bieden we je de gelegenheid om deze polariteit in jezelf te onderzoeken en daar een beweging in te maken. Het blijkt een prachtig thema, dat zich vaak heel anders in ons heeft gevormd dan we van te voren denken. We zijn complexe wezens, dat blijkt ook hier weer. Op zo'n dag laat zich iets zien waar je mee verder kunt; veelal een opening voor verder onderzoek en ontwikkeling. 

Puberteit - de smalle weg naar innerlijke vrijheid

Waar ik vroeger altijd wel een innerlijke zekerheid vond rondom het opvoeden van mijn kinderen, vind ik het nu - als alleenstaande ouder met kinderen in de leeftijd tussen de veertien en de zeventien - soms knap lastig om mijn weg te zoeken. En daarin ben ik de enige niet; laatst ontmoette ik op een feestje verschillende ouders van puberkinderen en iedereen had wel op de een of andere manier 'gedoe' en onzekerheden over 'hoe om te gaan met'. Dus lees ik nu voor het eerst van mijn leven opvoedboeken (ik vond een hele plank in de bibliotheek) en dat is helemaal zo gek nog niet. Ik heb immers geen andere referentie dan hoe ik zelf ben opgevoed en mijn gezonde verstand. En die boeken zetten me wel aan het denken over hoe ik het doe en heb gedaan.

Onlangs kreeg ik van iemand de tip om het boek Puberteit van Jeanne Meijs te lezen. Ik had nog nooit van deze schrijfster gehoord. Jammer, want het is een prachtig boek en wat mij betreft een aanrader voor ouders van puberkinderen. Het gedachtengoed van Jeanne Meijs is geworteld in de antroposofie, maar het is zo helder, duidelijk en liefdevol geschreven, zonder oordelen en dogma's dat het wat mij betreft voor ouders van alle gezindten een prettig boek is. Ik heb menigmaal een traantje weggepinkt, ook omdat haar verhalen raken aan de weg die ik zelf gegaan ben op zoek naar volwassenheid.

De laatste maanden denk ik vaak aan deze periode als 'een tunnel waar we samen doorheen moeten'. Jeanne Meijs spreekt van een sluis, een prachtige metafoor die verbeeldt hoe de puberteit een periode van loslaten kent (door de sluisdeur), een periode van voorbereiden op de nieuwe toekomst (in de sluis) en een periode van 'uitvaren' (weer door de sluisdeur, het eigen leven tegemoet). Met veel liefde en compassie beschrijft ze de uitdagingen voor ouders en kinderen, de soms noodzakelijke 'dwalingen' ) en wat we kunnen doen voor onze kinderen en onszelf om hen 'het smalle pad naar innerlijke vrijheid' te laten gaan. Geen valse sentimenten in dit boek over hoe het vroeger beter was, dat werkende ouders slecht zijn voor kinderen of dat het digitale tijdperk de bron is van alle ellende. Integendeel, Jeanne Meijs neemt de huidige maatschappij als uitgangspunt om vervolgens te bespreken hoe we gegeven die situatie onze kinderen kunnen faciliteren in deze fase van hun leven.

Wat ik fijn vind is dat de schrijfster heel helder is over de zaken die je richting je kinderen kunt doen en bespreken, maar ook over datgene waar je zelf mee te dealen hebt. Het riep bij mij de herinnering op hoe ik hoorde op de 25-jarige bruiloft van mijn ouders dat ze 's avonds in bed zo gehuild hadden toen ik -hun oudste- op kamers ging. Pas toen besefte ik hoe moeilijk dat voor hen moest zijn geweest. Ik die voorlopig nog vanuit huis zou studeren, maar die plots bedacht dat ik op kamers wilde. Ze hadden me gesteund en met me gezorgd dat ik op een goede plek kon beginnen met mijn zelfstandig leven. Van hun moeite en verdriet wist ik niets. Voor mij hadden ze vrolijk op de kade gestaan, zwaaiend toen ik door die tweede sluisdeur ging. Een grootse daad voor mijn smalle pad...waar ik nu nog in liefde en dankbaarheid op terug kan kijken.

Wandeltocht(je)

Gisteren ben ik van Bussum naar Baarn gelopen, een prachtige wandeling over bos en heide. Nu kom ik regelmatig in Baarn, maar lopend was ik er nog niet eerder naartoe gegaan. Ik was het ook helemaal niet van plan, maar eenmaal onderweg besloot ik dat ik beter vooruit kon blijven gaan dan terug te keren. Het kwam zo. Iemand die vorige week begon aan een voetreis van Alkmaar naar Rome, deed ook Bussum aan. Ik was benieuwd hoe het met haar ging en wilde graag meer horen over het hoe en waarom van zo'n groot avontuur, dus ik besloot een stukje met haar op te lopen. Het werd de hele tocht van die dag.

Bijzonder vind ik dat het perspectief echt uitmaakt. Ik zou vermoedelijk nooit schrijven over een dagje van Bussum naar Baarn als het niet was in het perspectief van die reis naar Rome. Al lopend zag ik het voor me. Dit gaat helemaal dóór, eerst door Nederland, dan verder Europa in, de Alpen over en dan door Italië naar Rome. In oktober (!) verwacht ze er aan te komen. "Ik wil me daar helemaal niet mee bezig houden", zei ze op mijn vragen, "maar juist met mijn aandacht in het hier en nu zijn, hier met jou in de bossen onderweg". Nu was dat op zich heel plezierig, we hadden een gezellig dagje, keuvelend over allerlei zaken die ons bezighouden. En uiteindelijk op een terras, met zere voeten en moeie benen, was ik heel tevreden over die dag.

Maar toch...de gedachte dat je ook gewoon door kunt lopen naar Rome. Elke dag, stap voor stap. Dat je niet weet wat je tegen gaat komen, hoe het gaat zijn, en vooral hoe het effect op jou zal hebben. Een hele zomer lopen, gewoon doorlopen. Dat resoneert nog na in mijn gemoed. Ik vind het een moedig avontuur en ik was blij dat ik er een dagje bij mocht aanhaken.

Selfie onderweg

Nieuwsgierig? Kijk dan op de blog van Marjolein. 

M / V

Het blijft een onderwerp voor onuitputtelijke discussie; mannelijk en vrouwelijk leiderschap. Persoonlijk haak ik vaak snel af op dit thema; de complexiteit van wie je bent als persoon gaat zoveel verder dan alleen je man- of vrouw-zijn. Het voelt al snel alsof eenvoudige concepten en oplossingen onrecht doen aan wat er allemaal speelt in dit domein.

Toen we echter in de Opleiding EssentieCoaching aan de slag gingen met het mannelijke en het vrouwelijke in onszelf, bleek ik daar verrassende dingen tegen te komen. Juist door die complexiteit in mezelf te verbeelden, voelde ik de ruimte om te kijken naar wat er in mij leeft. Ook kwam ik allerlei vastgeroeste plaatjes tegen die me beletten om zonder oordeel te kijken naar mannelijke en vrouwelijke kwaliteiten in mezelf - en in de wereld om mij heen.

Ik herinner me nog goed de verbazing en herkenning over de gedaante waarin het mannelijke in mij zich liet zien. Zoveel leuker dan gedacht. Wat een humor en lichtvoetigheid. Bijzonder vind ik dat ik de beelden van toen - en dan heb ik het over een jaar of drie geleden - nu nog zo terug kan halen op mijn netvlies. Inmiddels heb ik meermalen dergelijke oefeningen gedaan, steeds weer andere beelden, en steeds veelzeggend in waar ik op dat moment mee bezig ben. 

Samen met Jan Ubels ontwikkelde ik er een workshop over. We deden al een - succesvolle - pilot op De Baak.
Nu gaan we ermee de wereld in. Op 6 juni de eerste workshop in Bussum.

Je bent van harte welkom om mee te doen.

Een beetje chaos

Onlangs kocht ik een vrolijk boekje, waar ik hier graag iets over wil vertellen. Het was voor het eerst in jaren dat ik weer eens in de Atheneum boekhandel aan het Spui in Amsterdam was. Wat een feest; allemaal onverwachte en originele boeken waar je zin in krijgt. Ik kon het niet nalaten om er een mee te nemen. Het heet: "Een goede manager zaait verwarring. Waarom elk bedrijf beter wordt van een beetje chaos". Nu vind ik persoonlijk dat die titel niet helemaal de lading dekt, dus zocht ik naar het origineel. Die past beter: "The Chaos Imperative; How Change and Disruption Increase Innovation, Effectiveness and Succes". Het boek is geschreven door Ori Brafman en Judah Pollack.

Het verhaal gaat er vooral om dat je problemen niet oplost door alleen maar hard (en nog harder) te werken. Dat je 'witruimte'  - ik noem dat lege tijd - nodig hebt, om te leren, om te verwerken, om oplossingen te zien en invallen te krijgen. De voorbeelden zijn velerlei; van kinderen die beter presteren als hun volle werkdagen ook lange pauzes bieden tot legerofficieren die heftige gebeurtenissen verwerken in open kringgesprekken met collega's. Zelf merk ik vaak in trainingen hoe cruciaal het is dat we de pauzes niet inkorten. Soms heb ik die neiging, maar het levert zelden een beter resultaat op. Gewoon een half uur het strand op is effectiever dan samen hard doorwerken (zie ook mijn eerdere blog over inwaaien). Nu zit de crux niet alléén in de pauzes, maar juist in de afwisseling tussen hard werken en de 'lege tijd'. Noem het verwerkingstijd.

Het tweede punt in dit betoog is het zorgen dat er 'unusual suspects' komen in je team. Iemand die anders denkt, anders kijkt, andere kennis en ervaring meebrengt dan de rest van het team. Juist de blik of gedachten van de ander helpen je om buiten je patronen te denken of tot andere oplossingen te komen. Nu zijn we onlangs in één van onze trainingen begonnen de deelnemers bij elkaar op bedrijfsbezoek te laten gaan. Met een persoonlijke leervraag nemen deelnemers een middagje een kijkje in de organisatie van een mede-deelnemer. Samen maken ze een passend programma en ze zorgen voor reflectietijd waarin ze samen  'oogsten' wat het bezoek heeft opgeleverd. Wat me opvalt bij de terugkoppeling van deze bezoeken is dat de deelnemers niet alleen input krijgen voor hun eigen leervraag, maar dat daarnaast de ontvangende partij steeds zo dankbaar is voor de vragen en feedback van de bezoeker. Diens observaties blijken uitermate waardevol voor de vraagstukken die in de organisatie spelen. Een mooi voorbeeld van een unusual suspect en de impact daarvan. 

Het derde punt dat Brafman en Pollack aankaarten is het organiseren van toevallige ontmoetingen. Dit werken ze niet heel erg uit, maar het komt erop neer dat ontmoetingen met mensen die je anders nooit ontmoet, bevorderend zijn voor je creativiteit en je oplossend vermogen. Dat organiseer je volgens hen niet door mensen helemaal hun eigen plek te ontzeggen, zoals in de moderne flexruimtes. Wel door de schotten weg te halen, waardoor medewerkers meer contactmomenten hebben met mensen die ze anders niet zouden ontmoeten. 

Fijn aan dit boekje is dat het zo lekker wegleest. De voorbeelden zijn leuk en smakelijk en gaan over herkenbare mensen, zoals het verhaal van Einsteins succes. Het past in deze tijd waarin we wel doorkrijgen dat nog harder werken, meer regelen, structureren en controleren en het uitbannen van ruis en verstoringen ons niet effectiever en productiever gaat maken. Dit boekje zet je op zijn minst aan het denken over de mogelijkheden om het anders te doen, zonder meteen álle controle los te laten. Daar wordt werken effectiever, creatiever én leuker van!

Inwaaien

Af en toe ben ik moe. Heel moe. Van alles wat ik doe en van alles wat er nog moet gebeuren. Toch vind ik het dan moeilijk om gas terug te nemen. Juist vanwege alles wat er moet gebeuren. Het holt maar door allemaal. En om te kunnen stoppen of vertragen moet je een beetje uitgerust zijn, lijkt het wel. Of een duwtje in de rug krijgen van iemand.

Nu kreeg ik een paar weken geleden van een vriendin de uitnodiging om mee te doen aan het Winterfeast for the Soul. Elke dag 40 minuten stilte of meditatie gedurende 40 dagen. Ik had er nog nooit van gehoord, maar het klonk aanlokkelijk. 

"Een heerlijke manier om in deze donkere dagen je eigen licht op te blijven zoeken.

En het helpt om te weten dat mensen over de hele wereld mee doen.", schreef ze me. 

Ik wist meteen dat dat me niet zou gaan lukken, maar meldde me toch aan. Het bleek het begin van een omkering. Het liefst zoek ik mijn stilte in een wandeling, en hoewel het me niet iedere dag lukt om die 40 minuten te halen, heeft mijn aanmelding wel weer de focus teruggebracht naar rust en ruimte maken in mijn dag. Alsof je een kwartslag draait en denkt, ..oh ja af en toe even stilte is ook lekker.

Enkele dagen na het inschrijven nodigde ik een trainingsgroep uit om na de lunch lekker te gaan uitwaaien op het strand. Er ontspon zich een gesprek over wat dat eigenlijk was, uitwaaien en of er dan ook zoiets zou bestaan als inwaaien. Hoewel ik betwijfelde of het woord zou bestaan, had ik er meteen beelden bij. Want dat is precies wat er gebeurt als ik ga wandelen, dan wordt het langzaamaan stiller in mijn hoofd en na een tijdje valt me van alles in. Dingen die ik anders zou vergeten, ideetjes, mensen, van alles.. Alsof er een nieuwe wind waait door mijn hoofd.

We zochten en vonden in de online encyclopedie dat het woord bestaat (bestond?) en dat de betekenis -mits overdrachtelijk gebruikt- aardig in de buurt komt bij wat ik erbij bedacht. Al wandelend komen er allerlei gedachten bij me inwaaien, zou je kunnen zeggen. 

1. Inwaaien
   Let op: Spelling (deels) uit 1864: (B. ...IEN), ow. en [bedrijvend werkwoord] [gelijkvloeiend] en [ongelijkvloeiend] door waaien binnenwaarts komen, door den wind inkomen of ingebragt worden; door den wind omvergeworpen worden; door waaien breken.
   Gevonden op http://www.dbnl.org/tekst/cali003nieu01/cali003nieu01_0012.htm

Ik heb dan ook bedacht dat inwaaien aan een revival toe is. Het wordt mijn woord voor 2014. Regelmatig even inwaaien; voor rust en ontspanning, een helder hoofd en frisse ideeën.

1. 
   

Hoe creativiteit werkt

Jonah Lehrer

Allemaal leuke boekjes liggen er naast mijn bed. En ze zijn allemaal via dierbaren tot me gekomen, dat maakt het extra plezierig. Deze week las ik het boekje "Imagine, hoe creativiteit werkt", geschreven door Jonah Lehrer. Ik kocht het bij Creatiefdenkenonline.nl, de webwinkel van mijn vriend Gijs. Voor mij is zo'n boekwinkel een omgeving waar ik hebberig van wordt. Mijn eerste bestelling bestond dan ook meteen uit drie boeken, en daar heb ik vooralsnog geen spijt van.

Het is zo'n leuk boek. In ieder hoofdstuk dient een verhaal uit de praktijk om iets te illustreren van de verschillende aspecten van creativiteit. Zo las ik over het ontstaan van de Swiffer, de ontwikkeling van plakband en post-its. En ook het hilarische verhaal over hoe een moeder in Zwitserland het prototype voor de Barbie vond. Over hoe de productie van creatieve ideeën samenhangt met de grootte van de stad; in een grotere stad komen meer ideeën tot stand, maar in een groter bedrijf weer minder. Over de kracht van ontmoetingen met buitenstaanders en het plagiaat van Shakespeare.  Prachtige verhalen die laten zien dat creativiteit een kwestie is van een voedende omgeving, hard werken, afwijkende dingen doen, contact met anderen en boven alles uitwisseling van ideeën. Dit boek laat zien dat regels, protocollen en concurrentiebedingen bij uitstek geschikt zijn om creativiteit - en daarmee innovatie en vernieuwing - om zeep te helpen. En dat dagdromen, afleiding en feedback werkt.

Het is een gedegen boek, goed onderbouwd met wetenschappelijk onderzoek en tegelijkertijd vlot en aantrekkelijk geschreven. Het inspireert. Ik merk dat ik de neiging heb om meer met anderen in gesprek te gaan, na het lezen van dit boek. Nu snap ik ook waarom het nummer 1 op de bestsellerlijst van de New York Times staat. Je wordt vrolijk van zo'n boekje.

Als het onderwerp je interesseert zou ik het zeker lezen. Met de komende feestmaanden in aantocht kan ie bovenaan je verlanglijstje. Ook leuk om weg te geven.

Recreatie en goede voornemens

Nog even een stukje dat ik schreef in de vakantie. Ik ben weer terug en maak me op voor het nieuwe jaar. Heb er weer zin in.

Re-creatie of recreatie. 

Mooie woordspeling. In het eerste geval is het officiële woord her-creatie vermoed ik. Maar redelijkerwijs zou re-creatie ook kunnen. Die tweede is wat ik doe deze zomer. Drieënhalve week in Frankrijk. 

Zo bedacht ik vanmorgen in het zwembad waar ik iedere ochtend mijn baantjes zwem dat je ook jezelf opnieuw uitvindt als je een paar weken aan het recreëren bent. Je merkt het goed bij de kinderen. Over mijn zesjarige neefje zei mijn zwager: "je ziet gewoon dat ie gegroeid is." We zien onze kinderen groeien als ze nieuwe avonturen beleven, nieuwe mensen ontmoeten, in een andere omgeving zijn en dingen doen die ze nog niet eerder hebben gedaan. En dat gebeurt onszelf ook een beetje. Mij in elk geval. De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik na de vakantie meestal meer voornemens heb dan op 1 januari. Sommigen gaan op weg naar Nederland alweer teloor, zoals het voornemen vorig jaar om wekelijks te gaan zwemmen. Die komt nu weer terug. Dit jaar ga ik het echt doen, denk ik zolang ik hier ben. Maar iedere ochtend vanuit je bed in een buitenzwembad veertig baantjes trekken is toch een ander verhaal dan iedere woensdag na het eten nog met de auto naar een (koud) zwembad te gaan en dat daar te doen. Dus we zullen zien wat er van komt.

Het gaat natuurlijk niet om de kleine dingen zoals dat zwemmen. Maar wel om afstand nemen van de dagelijkse beslommeringen, nadenken over hoe je de dingen doet en of dat is wat je wilt. Veranderingen overwegen.  Beetje filosofisch soms, maar meestal vooral gewoon lekker. Heel gezond ook lijkt me. Dus dit jaar neem ik me voor om iets meer recreatie in mijn programma op te gaan nemen. Zondagsrust zo je wilt. 

Af en toe er tussenuit om mijn zinnen te verzetten. Iets anders te doen. Nieuwe mensen, andere omgeving, nieuwe avonturen. Eens kijken wat ervan komt.

Zorgen voor jezelf

Als we allemaal nou een beetje voor onszelf zorgen, 

dan wordt er in elk geval voor iedereen gezorgd.

                                                                  Charles Engelen

Zomaar een uitspraak, tussen neus en lippen door gedaan tijdens een training. Én een heel waar woord. Toch lijkt het dat niets moeilijker is dan dat. Dit weekend had ik een gesprek met mijn oudste zoon. Het deed hem pijn te zien hoe een hoogzwangere vrouw regelmatig sigaretjes zat te roken op haar werk. Hij weet als geen ander wat een prijs je betaalt voor dat wat onschuldig lijkt zolang het goed gaat. Zijn vader stierf drie jaar geleden aan longkanker. Als ik even later, naar aanleiding van zijn opmerking dat er zoveel kinderen roken in zijn klas en op school, zeg dat het verbijsterend is dat er nu nog zoveel mensen roken valt hij uit: "het is niet verbijsterend, het is beláchelijk dat mensen zonder na te denken iets doen dat zo destructief is voor je lichaam". Inderdaad en toch doen we het vrijwel allemaal. Niet alleen roken, maar ook teveel eten, drinken, zitten en werken. Terwijl we wel weten dat het niet goed voor ons is.

Onlangs las ik het boekje "Ga toch fietsen" van Thomas Braun, een Bussummer die op een dag de knop omzet en zich inschrijft voor een zeer uitdagende fietstocht in de bergen. In het vermakelijk geschreven boekje beschrijft hij hoe het hem uiteindelijk lukt, met vallen en opstaan, doorzettingsvermogen en vooral de steun van zijn team. De walging, eenzaamheid en zelfverwijt maken plaats voor trots en saamhorigheid. Het gevoel dat zijn team hem steunt is daarin een belangrijke factor. Maar dat is pas later. Het begon allemaal met een innerlijk besluit om het anders te gaan doen. 

Nog zo'n voorbeeld zag ik deze week op televisie in het programma Obese. Het vertelt het verhaal van Mike, een 29-jarige jongen die 224 kg weegt. Hij kan nauwelijks meer lopen. In een jaar tijd verliest hij meer dan de helft van zijn gewicht, zwemt, fiets & rent een triathlon en heeft hij voor het eerst van zijn leven verkering. Onderdeel van het programma was de support van zijn familie, die stuk voor stuk zich ook voornamen om gezonder te gaan leven en afvallen en die Mike als hun leraar daarin adopteerden. Geniaal. Ook zij verloren samen 200 kilo. Ik heb het begin van de uitzending niet gezien, dus ik weet niet wat deze Mike ertoe zette om zich op te geven voor het programma. Wellicht ook zo'n moment van helderheid waarin hij besloot dat er iets anders mogelijk was dan het leven dat hij had. Je ziet hem in de loop van het jaar weer vorm krijgen, zijn humor komt naar voren, zijn knappe gezicht. Hij krijgt ambitie en stráált. Ik heb er met plezier naar gekeken.

Misschien moeten we nog iets toevoegen aan de uitspraak van Charles. Dat het helpt als we elkaar steunen om voor onszelf te zorgen. Want het is niet altijd makkelijk. Bovenstaande mannen laten dat wat mij betreft goed zien.

De kracht van introvertie

Bij het opruimen van mijn bureau vond ik een stukje tekst dat ik uit een tijdschrift had gescheurd over Susan Cain die schrijft over introverte mensen. Ik zocht haar TEDtalk op en snap meteen waarom die zo veel bekeken is. Een prachtig en ontroerend pleidooi om niet alleen actie te faciliteren en waarderen, maar ook stilte, lezen en je terugtrekken.

Valentijnsdag

Vandaag - op Valentijnsdag - kreeg ik een prachtig stukje tekst in mijn mailbox van Abhilasha Brandt. Ik deel het graag met jullie.

 Inner Peace

Be on the lookout for symptoms of inner peace. The hearts of many have already been exposed to "innerpeace". It is possible that people everywhere could come down with it in epidemic proportions!  It might also pose a serious threat to what, up until now, has been a fairly stable condition of  conflict in the world. 

Some signs and symptoms of inner peace: 
* A tendency to think and act spontaneously rather than on fears based on past experiences.  
* An unmistakable ability to enjoy each moment.  
* A loss of interest in judging other people.  
* A loss of interest in judging self.  
* A loss of interest in interpreting the actions of others.  
* A loss of interest in conflict!  
* A loss of the ability to worry. (This is a very serious symptom.)  
* Frequent, overwhelming episodes of appreciation.  
* Contented feelings of connectedness with others and nature.  
* Frequent attacks of smiling.  
* An increasing tendency to let things happen rather than make them happen.  
* An increased susceptibility to the love extended by others as well as the uncontrollable urge to extend it.  
 
 WARNING: If you have some or all of the above symptoms, please be advised that your condition of 
"inner peace" may be so far advanced as to not be curable. If you are exposed to anyone exhibiting any 
of these symptoms, remain exposed at your own risk.

Lichaam en geest

Twee weken geleden gaf een vriendin mij het boek De Voedselzandloper van Kris Verburgh cadeau met het verzoek om samen te gaan brainstormen over een training in het domein van welzijn en gezondheid. Nu ben ik altijd wel snel te porren voor een enthousiast idee en deze sprak me zeker aan. Waar ik dit jaar koos voor "zorgzaamheid" als jaarthema, was dat eerder onder meer "een gezonde geest in een gezond lichaam".  Veel discussies in de krant gaan over de kosten van de zorg en niet over verantwoordelijkheid voor onze gezondheid. Kris Verburgh pleit daar wel voor. Deze arts houdt een gloedvol betoog voor preventief gezond eten en leven. Het heeft er in ieder geval toe geleid dat we hier in huis nog iets vegetarischer zijn gaan eten en dat we de havermout weer uit de kast hebben gehaald (wat is dat toch lekker, je dag beginnen met een kom havermout).

Toen Wim (mijn echtgenoot) kanker had kochten we stapels boeken over voeding en gezondheid. En in al die boeken stond dat het goed is om gezond te eten na de diagnose, maar vooral dat je dat ook al voor de diagnose moet doen. En dat in de wetenschap dat je geen enkele garantie krijgt dat het ziekten voorkomt.

Mij heeft dit boek in elk geval weer een zetje gegeven. Door mijn wandelproject ben ik al veel meer gaan bewegen dan voorheen. En ik moet zeggen; het maakt echt verschil. Die veertig dagen een verplichte wandeling per dag heeft ertoe geleid dat ik me veel bewuster ben van de positieve effecten van een wandeling tussendoor; ik vergeet minder, ben alerter en voel me frisser. Ook word ik er vrolijk van. Dus ga ik vaker! En opnieuw stilstaan bij wat we hier eten, stemt me ook vrolijk. Heerlijk al die wintergroenten.

Zorg voor lichaam en geest dus. Daar gaat het over.

Je gedragen voelen

Afgelopen vrijdag had ik een teamoverleg met een aantal collega's. Op een gegeven moment werd de vraag gesteld wat we van elkaar nodig hebben om de gestelde doelen voor de komende jaren te behalen. Iemand zei: “wat ik van jullie nodig heb, dat krijg ik al, ik kan niet nog iets nieuws verzinnen”. En eigenlijk was dat voor ons allen zo. We spraken over je “gedragen voelen door de groep”, iets wat we allemaal herkenden. Maar wat is dat dan? Ik heb me de laatste jaren heel vaak gedragen gevoeld door de mensen om me heen. Het is een heel veilig gevoel dat verder reikt dan zorgzaamheid ervaren. Je kunt ook niet iemand dragen (en als het wel kan betwijfel ik of je het zou moeten willen), maar je kunt je wel gedragen voelen door de mensen om je heen.

Wat een beetje tricky is met zorgzaamheid is dat het over je grenzen kan gaan. Zorgzame mensen maken me soms ook een beetje benauwd. Je krijgt niet altijd wat je wilt of nodig hebt. Dus is het een dun lijntje tussen zorgzaam zijn en ruimte laten aan de ander om aan te geven wat er nodig is. Dat is niet altijd makkelijk want dan komen er zaken als valse bescheidenheid of niet lastig willen zijn. Daarin is zorgzaamheid tweerichtingsverkeer, het vraagt ook helderheid en oprechtheid van de ontvanger, om te zorgen dat je krijgt wat je nodig hebt. En om nee te zeggen als je niet krijgt waar je behoefte aan hebt. Ik heb daarin mijn weg wel moeten zoeken.

Toen Wim - mijn man -  ziek werd aten we elke dag zelfgemaakte soep bij de lunch om te zorgen dat hij zoveel mogelijk groenten binnenkreeg. Een vriendinnetje bood aan  om eenmaal per week een pan soep voor ons te maken. "Nee, niet nodig", zei ik op mijn automatische piloot. Gelukkig ging zij te raden bij een andere vriendin en die opperde om het concreter te maken. "Je bent op woensdag vrij, bied gewoon aan om woensdag soep voor haar te koken." En zo geschiedde, ik zei "ja" tegen het concrete aanbod en vanaf die dag aten wij elke woensdag haar zelfgemaakte gezonde soepen. Dat hebben we 2,5 jaar zo volgehouden. Toen Wim stierf zei ze, "ik zorg dat er 's avonds eten is, dan hoeven jullie je daar niet druk over te maken" en  ze formeerde een team van vrouwen die om de beurten voor ons kookten. Het was net de vijf broden en twee vissen uit de Bijbel; wie er ook waren, er was altijd genoeg en het was elke avond weer heerlijk. Op een dag bedankte ik een van mijn vriendinnen voor de maaltijd, waarop ze zei: "maar dit doen we niet alleen voor jou, dit doen we ook voor onszelf" en ik begreep dat mijn bereidheid om te ontvangen ook voor hen iets mogelijk maakte in de verwerking van hun verdriet. Na twee weken ging ik op vakantie, maar toen we terugkwamen ging mijn vriendin weer verder met soep koken. Elke week, zodat ik een dag per week niet hoefde te koken. 

Na twee jaar dacht ik dat het zo niet langer kon, dus ik vertelde mijn vriendin dat we maar moesten stoppen met die soep en dat ik nu wel weer op mijn eigen benen kon staan. "was jij niet ontzettend moe?", vroeg ze me. "Zal ik morgen maar gewoon een lekker pan erwtensoep brengen?" En zo gingen we door, tot het zomervakantie werd en we stopten. Gewoon, omdat het toen wel echt klaar was.  

Ik schrijf dit verhaal omdat ik me daarin zo waanzinnig gedragen heb gevoeld. Omdat het over een hele praktische vorm van zorgzaamheid gaat, en omdat het voor mij toch nog moeilijk was om er zomaar "ja" tegen te zeggen. En zoals mijn vriendin het zo mooi al zei, het was niet alleen voor mij. Het heeft ons allemaal veel gegeven. 

In de praktijk

Vandaag heb ik voor mezelf een nieuw project bedacht. Niet echt een 40-dagen experiment, wel een schrijfopdracht. Het onderwerp diende zich als vanzelf aan met mijn thema Zorgzaamheid voor 2013. De komende maand ga ik dat nader onderzoeken. En daar schrijf ik over in mijn blogje. Misschien niet elke dag, maar toch zeker een paar maal per week. Vanuit de diverse reacties die ik krijg dienen zich nu al allerlei onderwerpen aan.

Een vriendin schreef mij: "Je thema zorgzaamheid klinkt ook voor mij toepasselijk. 
Ik heb ondertussen wel door schade en schande steeds meer geleerd dat ik mijzelf in eerste instantie mag verzorgen voor ik op weg ga. Het is echt mijn valkuil om het andersom te doen. Maar nu sta ik steeds meer en meer in het licht en heb mijzelf lief."
Voor mij herkenbaar die valkuil, en dan ben ik vast niet de enige. Maar juist nu merk ik dat dit thema óók gaat over zorg voor jezelf. Dat ik die zorgzaamheid kies omdat het míjn behoefte is, en niet omdat anderen zorg nodig hebben. Het heeft met nabijheid te maken en ook met aandacht geven, aan mezelf en aan alles om me heen.
Een mooie vraag om jezelf te stellen vind ik bijvoorbeeld de vraag "waar heb ik nu behoefte aan?". En dan werkelijk ruimte nemen om het antwoord te horen. Dat lukt niet altijd in de waan van de dag, maar het is mooi als je dan opeens wel even die aandacht hebt.

Wat me fascineert is dat ik heb gemerkt dat het - wanneer je dat antwoord serieus neemt - rust brengt, óók als je niet in de omstandigheden bent om er gehoor aan te geven. Bijvoorbeeld als je op een drukke werkdag antwoordt "ik zou wel een dutje willen doen", terwijl daar geen gelegenheid voor is. Ik knap er dan toch van op ook al kan ik niet even gaan liggen. Wonderbaarlijk vind ik dat.

Voornemens

Ieder jaar kies ik een soort 'thema' voor het nieuwe jaar. Voor 2013 is dat Zorgzaamheid. Ik koos het thema vanuit een vaag verlangen om weer meer die kant van mezelf aan te lichten. Het is een beetje zoekgeraakt voor mijn gevoel. De laatste jaren na de dood van Wim - mijn echtgenoot - ben ik vooral bezig geweest met "overleven"; rouwen, orde op zaken stellen, werken, kinderen opvoeden, balans hervinden in mezelf en in het gezin. Dat is allemaal heel goed gelukt en daar kijk ik met dankbaarheid en verwondering naar om.

Maar nu is daar dan dat verlangen naar zorgzaamheid. Op de dag dat ik het naar mijn familie en vrienden mailde bij wijze van nieuwjaarswens bezocht ik 's avonds de film Amour van Michael Haneke. Een ongemakkelijk portret van liefde en zorgzaamheid, zó dichtbij gefilmd dat het bij wijze van spreken onder je huid kruipt. Zo vond ik het afgelopen jaar die andere Franse film - Intouchables - een prachtig beeld geven van een zorgzaamheid die de ander in zijn waarde laat en laat groeien. Juist doordat de verzorgende zichzelf niet wegcijfert én doordat hij de verzorgde blijft zien als volwaardig mens.

The Butterfly Circus, het  filmpje dat ik meestuurde met mijn nieuwjaarswens laat dit ook nog eens heel mooi zien.

Voor mij gaat die zorgzaamheid over vier terreinen:
- Zorgzaamheid voor mezelf
- Zorgzaamheid voor de ander
- Zorgzaamheid voor de wereld
- Zorgzaamheid voor de dingen.

En dan is het meest interessante natuurlijk om niet meteen in te vullen wat dat betekent, maar me af te vragen "hoe geef ik dat vorm?" Juist de zoektocht maakt het leuk. Ik verbeeld me daarbij dat het niet alleen bij mij een beetje naar de achtergrond is geraakt, maar dat het deel is van een groter verhaal waarin we zoeken naar nieuwe vormen om voldoening te vinden in ons leven. Ik ga er in de loop van het jaar vast nog vaker over schrijven.

Adventkalender De Baak

De Adventkalender van De Baak is vandaag weer van start gegaan. Met een prachtig filmpje over ouder worden. In het Engels klinkt het mooier "Aging Gracefully". Daar wordt je blij van.

http://advent.debaak.nl

En ondertussen speelt mijn zoon Here, There en Everywhere van de Beatles op de piano. Oh, wat vind ik dat toch een mooi nummer.

http://www.youtube.com/watch?v=Vd9HrO1b7pk

Heerlijke zaterdag!