Polariteiten

Polariteiten, ik vind het een heerlijk onderwerp om mee te werken, omdat het er allemaal zoveel lichter van wordt. Als we niet uitkijken leven we allemaal in een universum vol 'waarheden' over onszelf. Dat we daadkrachtig zijn, of lief. Dat we niet goed kunnen sporten of heel muzikaal zijn. Kwalificaties waarin je bent gaan geloven. Nu is er niet zoveel mis met veel van die kwalificaties, die geven kracht en zelfvertrouwen en het vermogen om dingen tot stand te brengen in de wereld. Maar ze zijn vaak wel eenzijdig en dat leidt ertoe dat het op enig moment gaat 'schuren'. Want je mag dan daadkrachtig zijn, het is in je werk soms ook nodig om in staat te zijn tot 'niet doen', tot luisteren, afwegen, verduren, om er maar een paar te noemen. En klopt het wel dat je niet goed kunt sporten of is dat ooit tegen je gezegd en ben je erin gaan geloven? Zoiets wordt al gauw een self-fulfilling prophesy. 

In het werken met polariteiten eigen je jezelf ook die andere kant weer toe. Zo komt er nieuw potentieel tot je beschikking waar je lang geen weet van had. Je beweegt van óf-óf naar én-én. Dat gaat soms gepaard met verdriet omdat je zo lang in een (te) krap jasje geleefd hebt. Maar als je daardoorheen gaat komt er ruimte, ruimte voor een vergeten deel van jezelf dat voortaan ook weer mag worden aangeboord.

Een polariteit in onszelf is die van de mannelijke kracht (bezien als de uitgaande beweging) en de vrouwelijke kracht (de ontvankelijke beweging) in onszelf. Door opvoeding, beeldvorming, cultuur en levenservaringen in onze jeugd heeft zich daarin bij ieder van alles vastgezet. En dat is zonde want we hebben beide krachten hard nodig in ons leven en werk. In de workshop Balans vinden in leven, werk en relatie bieden we je de gelegenheid om deze polariteit in jezelf te onderzoeken en daar een beweging in te maken. Het blijkt een prachtig thema, dat zich vaak heel anders in ons heeft gevormd dan we van te voren denken. We zijn complexe wezens, dat blijkt ook hier weer. Op zo'n dag laat zich iets zien waar je mee verder kunt; veelal een opening voor verder onderzoek en ontwikkeling. 

Betrouwbaarheid

Een stevig woord, ja, betrouwbaarheid. Maar wat mij betreft een waarde die we zeker niet moeten verliezen. Daar gaat dit blogje over.

Ik wilde eigenlijk schrijven over de OV-fiets. Wat mij betreft dé uitvinding van de afgelopen jaren. Wat een vooruitgang. Gewoon met de trein ergens heengaan, in no-time een fietsje pakken en op weg. Een feest! Vooral de snelheid; je hebt sneller een OV-fiets dan dat je je eigen fiets van het slot kunt halen. Dus riep ik tegen iedereen die wel eens met de trein reist "heb je al een OV-fiets abonnement?, zo niet; snel regelen". Kost een tientje per jaar en drie euro per fiets per dag. Dit is er echt eentje in de categorie waanzinnige rijkdom voor weinig geld. Fluitend fiets ik door steden waar ik nooit eerder kwam, op mijn eigen OV-fiets, een totaal andere ervaring dan overal maar met de auto heen crossen.

Althans, zo was het tot een week geleden. Want opeens is de OV-fiets onbetrouwbaar en dat is dodelijk voor een product als dit. Als ik naar Deventer afreis met de trein, dan moet ik erop kunnen rekenen (hoge uitzonderingen daargelaten, je kunt immers niet helemaal zeker zijn) dat daar een fiets voor mij beschikbaar is. Dat was ook zo - dacht ik. Een prachtig glazen huisje - het stationsplein wordt daar verbouwd - was er neergezet en het stond vol met OV-fietsen. Ik kwam vlot binnen met mijn kaart, maar de automaat gaf aan dat er geen fietsen te huur waren. Verbijsterd keek ik rond, meer dan 20 fietsen! En geen reparatiefietsen, dat kon ik zo zien. Ik heb me zelden zo gefrustreerd gevoeld, moest naar een dorp verderop, waar de bus eenmaal per uur heen zou gaan, mijn afspraak ging ik al niet meer halen en hier stond ik tussen allemaal fietsen die er wel waren en die ik niet mocht huren. Mijn enthousiasme voor de OV-fiets kreeg een flinke deuk op dat moment. Maar goed, het zou een incident kunnen zijn.

Helaas...nog geen twee dagen later. Station Utrecht Centraal. Ook in verbouwing. Het was even zoeken, maar met behulp van een aardige conducteur vond ik de stalling met OV-fietsen. Vrolijk stapte ik naar binnen en daar kon ik mijn ogen niet geloven. Zeven uur 's avonds en het hele vak OV-fietsen was léég. "Geen OV-fiets?", vroeg ik aan de medewerker? Nee helaas, allemaal op. "Maar worden ze niet teruggebracht op dit uur?", vroeg ik nog. Nee, niet vanavond. Iedereen blijft..."voetbal mevrouw". Ditmaal was mijn afspraak dichtbij genoeg om lopend de tocht aan te vangen. Onderweg speurde ik naar OV-fietsen. Waar waren ze dan allemaal? En alles uitgeleend vanwege de voetbal? Het kwam me vreemd voor. Toen ik veel te laat op mijn afspraak kwam met mijn verhaal kreeg ik meteen te horen dat dit in Utrecht aan de orde van de dag was. Gewoon te weinig fietsen.

Mijn waardering voor de OV-fiets zakte ter plekke van een 10 naar een 6-. Of lager eigenlijk nog, een dikke onvoldoende. Een product als de OV-fiets valt en staat met aanbod. Het is een zorgproduct, het moet er zijn! Als je hem nodig hebt ben je altijd ver van huis en altijd op weg ergens naartoe.

Betrouwbaarheid dus. Verantwoordelijkheid voor de dienst die je levert. Dat gaat om meer dan alleen maar goede fietsen (want dat zijn het), maar ook over de zorg dat ze er zijn. En dat ze beschikbaar zijn. Ik hoop van harte dat ik over een tijdje constateer dat ik gewoon pech had en dat dit twee incidenten in een week waren. Want ik zou deze fantastische aanwinst niet graag weer verliezen in het vervoerslandschap in Nederland, omdat het onbetrouwbaar is gebleken. Want nog zo'n incident en ik stap weer in de auto. Met heel veel pijn in mijn hart, dat zeker!

M / V

Het blijft een onderwerp voor onuitputtelijke discussie; mannelijk en vrouwelijk leiderschap. Persoonlijk haak ik vaak snel af op dit thema; de complexiteit van wie je bent als persoon gaat zoveel verder dan alleen je man- of vrouw-zijn. Het voelt al snel alsof eenvoudige concepten en oplossingen onrecht doen aan wat er allemaal speelt in dit domein.

Toen we echter in de Opleiding EssentieCoaching aan de slag gingen met het mannelijke en het vrouwelijke in onszelf, bleek ik daar verrassende dingen tegen te komen. Juist door die complexiteit in mezelf te verbeelden, voelde ik de ruimte om te kijken naar wat er in mij leeft. Ook kwam ik allerlei vastgeroeste plaatjes tegen die me beletten om zonder oordeel te kijken naar mannelijke en vrouwelijke kwaliteiten in mezelf - en in de wereld om mij heen.

Ik herinner me nog goed de verbazing en herkenning over de gedaante waarin het mannelijke in mij zich liet zien. Zoveel leuker dan gedacht. Wat een humor en lichtvoetigheid. Bijzonder vind ik dat ik de beelden van toen - en dan heb ik het over een jaar of drie geleden - nu nog zo terug kan halen op mijn netvlies. Inmiddels heb ik meermalen dergelijke oefeningen gedaan, steeds weer andere beelden, en steeds veelzeggend in waar ik op dat moment mee bezig ben. 

Samen met Jan Ubels ontwikkelde ik er een workshop over. We deden al een - succesvolle - pilot op De Baak.
Nu gaan we ermee de wereld in. Op 6 juni de eerste workshop in Bussum.

Je bent van harte welkom om mee te doen.

Een beetje chaos

Onlangs kocht ik een vrolijk boekje, waar ik hier graag iets over wil vertellen. Het was voor het eerst in jaren dat ik weer eens in de Atheneum boekhandel aan het Spui in Amsterdam was. Wat een feest; allemaal onverwachte en originele boeken waar je zin in krijgt. Ik kon het niet nalaten om er een mee te nemen. Het heet: "Een goede manager zaait verwarring. Waarom elk bedrijf beter wordt van een beetje chaos". Nu vind ik persoonlijk dat die titel niet helemaal de lading dekt, dus zocht ik naar het origineel. Die past beter: "The Chaos Imperative; How Change and Disruption Increase Innovation, Effectiveness and Succes". Het boek is geschreven door Ori Brafman en Judah Pollack.

Het verhaal gaat er vooral om dat je problemen niet oplost door alleen maar hard (en nog harder) te werken. Dat je 'witruimte'  - ik noem dat lege tijd - nodig hebt, om te leren, om te verwerken, om oplossingen te zien en invallen te krijgen. De voorbeelden zijn velerlei; van kinderen die beter presteren als hun volle werkdagen ook lange pauzes bieden tot legerofficieren die heftige gebeurtenissen verwerken in open kringgesprekken met collega's. Zelf merk ik vaak in trainingen hoe cruciaal het is dat we de pauzes niet inkorten. Soms heb ik die neiging, maar het levert zelden een beter resultaat op. Gewoon een half uur het strand op is effectiever dan samen hard doorwerken (zie ook mijn eerdere blog over inwaaien). Nu zit de crux niet alléén in de pauzes, maar juist in de afwisseling tussen hard werken en de 'lege tijd'. Noem het verwerkingstijd.

Het tweede punt in dit betoog is het zorgen dat er 'unusual suspects' komen in je team. Iemand die anders denkt, anders kijkt, andere kennis en ervaring meebrengt dan de rest van het team. Juist de blik of gedachten van de ander helpen je om buiten je patronen te denken of tot andere oplossingen te komen. Nu zijn we onlangs in één van onze trainingen begonnen de deelnemers bij elkaar op bedrijfsbezoek te laten gaan. Met een persoonlijke leervraag nemen deelnemers een middagje een kijkje in de organisatie van een mede-deelnemer. Samen maken ze een passend programma en ze zorgen voor reflectietijd waarin ze samen  'oogsten' wat het bezoek heeft opgeleverd. Wat me opvalt bij de terugkoppeling van deze bezoeken is dat de deelnemers niet alleen input krijgen voor hun eigen leervraag, maar dat daarnaast de ontvangende partij steeds zo dankbaar is voor de vragen en feedback van de bezoeker. Diens observaties blijken uitermate waardevol voor de vraagstukken die in de organisatie spelen. Een mooi voorbeeld van een unusual suspect en de impact daarvan. 

Het derde punt dat Brafman en Pollack aankaarten is het organiseren van toevallige ontmoetingen. Dit werken ze niet heel erg uit, maar het komt erop neer dat ontmoetingen met mensen die je anders nooit ontmoet, bevorderend zijn voor je creativiteit en je oplossend vermogen. Dat organiseer je volgens hen niet door mensen helemaal hun eigen plek te ontzeggen, zoals in de moderne flexruimtes. Wel door de schotten weg te halen, waardoor medewerkers meer contactmomenten hebben met mensen die ze anders niet zouden ontmoeten. 

Fijn aan dit boekje is dat het zo lekker wegleest. De voorbeelden zijn leuk en smakelijk en gaan over herkenbare mensen, zoals het verhaal van Einsteins succes. Het past in deze tijd waarin we wel doorkrijgen dat nog harder werken, meer regelen, structureren en controleren en het uitbannen van ruis en verstoringen ons niet effectiever en productiever gaat maken. Dit boekje zet je op zijn minst aan het denken over de mogelijkheden om het anders te doen, zonder meteen álle controle los te laten. Daar wordt werken effectiever, creatiever én leuker van!