Roeien in Utrecht

Roeien. Tot een paar jaar geleden was het een sport die zich volledig aan mijn oog onttrok, maar inmiddels heb ik een gezin waar iedereen roeit of roeide. Zelfs ik heb me er afgelopen zomer aan gewaagd toen het gebied waar we waren neergestreken veel te stijl was om te fietsen. Het bleek dat je er wel een roeiboot kon huren, dus dat hebben we een paar maal gedaan. Lesje gevolgd en na een paar dagen maakte ik de eerste lange tocht op de Loire. Superleuk en zeer vermoeiend.


Dit weekend waren we bij Orca, de studentenroeivereniging aan Het Merwedekanaal in Utrecht. In het zuiden van Utrecht aan de Verlengde Hoogravenseweg vind je drie roeiverenigingen naast elkaar. Viking, een burgervereniging, Orca en Triton voor de studenten. Het was een komen en gaan van boten op deze druilerige zaterdag, waar bij Viking flink werd geroeid en bij Orca de eerste wedstrijden voor de eerstejaars werden gehouden. Alles voer langs, door en tegen elkaar in, met verschillende snelheden, maar zonder ongelukken en ruzie.


In zo'n stad met water kun je flink roeien. Niet alleen langs het Merwedekanaal maar ook in de binnenstad door de grachten en zelfs helemaal door tot aan Rijnauwen in het oosten. Ik ga dat vast ook nog wel doen (na mijn pensioen bijvoorbeeld, bij Viking roeien ze tot op zeer hoge leeftijd), maar voorlopig volsta ik met langs de kant luid te juichen als mijn zoon zijn eerste wedstrijd wint.

Het muzieklokaal bij de Weerdsluis

Aan de Bemuurde Weerd, schuin tegenover de Weerdsluis bevindt zich het muzieklokaal. We kwamen er terecht voor een weekend-ontbijt. Het is echt een lokaal, een gezellige plek waar gepraat en gewerkt wordt, foto's uitgewisseld en de krant gelezen. En er wordt de hele dag door klassieke muziek gedraaid. Via een prachtige installatie wordt de muziek zo gespeeld dat je er goed naar kunt luisteren én ook een gesprek kunt voeren. Niet te hard en niet te zacht, zeg maar. In de uitleg bij de menukaart lees ik dat hier echt over is nagedacht. En wil je alleen maar muziek luisteren dan kun je dat ook doen via de beschikbare koptelefoons. Aan de muur kun je zien wat er op dat moment gedraaid wordt en wat je ook nog kunt verwachten.

Maar de muziek is niet alleen wat deze plek aantrekkelijk maakt. Op deze nazomerse zaterdagmorgen was dat ook de sluis. Op de kade voor het terras liggen de boten te wachten tot ze de Weerdsluis in kunnen. En als het zover is worden de sluisdeuren door twee sterke jongemannen handmatig opengedraaid. Ik ben deze ochtend niet de enige die geniet van het spektakel. Een vader met twee kinderen, een oma met haar kleinzoon, een stel studenten; er zijn veel mensen die even stilstaan of blijven kijken. Vanaf de loopbrug over de sluis zie je het kolkende water dat overloopt.

Op internet lees ik dat de sluis de Rijn met de Vecht verbindt. Sterker nog, dat de Vecht hier eindigt in deze sluis (en ook dat ie begint met een sluis, namelijk de Zeesluis in Muiden). De sluis dateert van 1613 en op de eerste steen is nog te lezen dat de huidige sluis van 1822 is. "Met de sluis wordt het waterpeil in de boezem van Wijk bij Duurstede, de Kromme Rijn, tot en met de grachten van Utrecht beheerst." (www.usine-utrecht.nl).

Een prachtig stukje oer-Hollands watermanagement, midden in de stad. De moeite waard om even bij stil te staan of er met een koffie en een muziekje bij te gaan zitten.

Back in town!

Na een paar weken langs La Loire te hebben gezworven zijn we weer back in town! Utrecht dus. Overigens moet ik na alle reacties op mijn vorige blog iets rechtzetten; ik ben zelf niet naar Utrecht verhuisd, maar mijn lief wel. Dat betekent dat ik toch al gauw ieder weekend in Utrecht op stap ben. Reden om er een project van te maken om de stad te leren kennen. Ik ben immers min of meer 'een Amsterdams meisje', daar woonde ik lang en ken ik de weg. Maar in Utrecht met onbekende namen als 'Oog in Al', 'Ondiep' en 'Lunetten' heb ik af en toe geen idee. Soms zie ik opeens plekken waar ik eerder ben geweest (de Anthoniedijk waar een vriendin woonde, de Van der Hoevenkliniek waar ik in het verleden een grote opdracht deed) en denk dan, oh is dat hier! Langzamerhand begin ik er wat verbanden in te zien. Overigens ga ik graag gebruik maken van jullie aanbiedingen om mij wegwijs te maken in de stad. Altijd leuk!


Enfin, op het eerste weekend thuis gingen we eten bij Luden aan het Janskerkhof. Voor mijn gezelschap een trip down memory lane, voor mij een ontdekking. Als ik goed geluisterd heb is het van een chique restaurant verworden tot een prettige brasserie. En zo heb ik het ook ervaren; lekker eten, energiek en vriendelijk personeel en een mooie entourage. Op de website lees ik dat de brasserie is gevestigd in de voormalige eetzalen van Hotel Pays Bas. En dat er ook nog een restaurant is, maar die heb ik gemist. Evenals de binnentuin. Meer dan genoeg reden om er nog een keer terug te keren.

1. Begin van een project

Het is vrijdagavond als we vanuit de onlangs betrokken woning voor het eerst naar Utrecht fietsen. Een prachtig tochtje van 11 minuten langs de Vecht. Ik ben de laatste jaren regelmatig in Utrecht geweest, maar ken de stad toch nog nauwelijks. Dus al fietsend ontspint zich in mijn hoofd het plan om een project te starten onder de titel 'Utrecht leren kennen in 52 weken'. Dat stimuleert me om op onderzoek te gaan. Geeft me een reden om weer regelmatig stukjes te schrijven. En ik krijg er goede zin van. Dat is misschien wel de belangrijkste reden.

Onmiddellijk steken natuurlijk de zorgen de kop op; wat als ik het niet volhoudt? Of het niet interessant is? Of teveel werk? Ik laat het maar even voor wat het is. Immers; wie niet waagt, die niet wint.

Dus...

Deze eerste avond eten we langs de gracht bij een van de werfkelders die inmiddels omgebouwd is tot restaurant. We zoeken een plekje vlakbij het water. Het is druk. Om ons heen overal restaurants, op het water heel veel bootjes en op de brug wandelaars en fietsers. Een heerlijke zomeravond. Veel vrijgezellenfeestjes komen langsvaren. Het ziet er vaak uit als iets wat op papier heel leuk is (Jaah, een boottochtje door de binnenstad van Utrecht..), maar in praktijk eigenlijk nogal saai. De bootje-vrienden-wijn-sloepen zien er gezelliger uit.


Wij eten Italiaans. Moeten lang wachten, worden vergeten, (druk, druk) en eten gezellig, maar nogal duur voor de kwaliteit die geboden wordt. Een toeristenprijs. Zo voelt het ook, toerist in eigen stad. Heerlijk! We fietsen terug langs het zandpad, waar alle voormalige prostitutie-boten dichtgetimmerd zijn met platen waarop staat "abusievelijk gesloten". Aan het einde kondigt een billboard al het vernieuwde zandpad aan. Stad in verandering.

2. Nogmaals de Vecht

Vrijdagavond. Wederom mooi weer. We fietsen richting Maarssen. Het plan is om bij Belle in Zuilen een drankje te nemen voordat we gaan eten. Maar dat blijkt zo dichtbij dat we doorfietsen naar de hoek in Maarssen. Prachtige huizen langs de Vecht, bootjes en fietsen. Hier gaan we vast vaak komen. Onderweg zien we kinderen die een duik nemen. Vakantieleven.

We fietsen terug om te gaan eten bij The Colour Kitchen in Zuilen. Een beetje argeloos komen we er aan. Geen idee wat het behelst. Dit lijkt geen gewoon restaurant. We worden hartelijk welkom geheten. Op het terras is het druk en gezellig. Families, kinderen, stelletjes en collega's, iedereen is van harte welkom. De kinderen banjeren over het terras en spelen op het naastgelegen grasveld, terwijl hun ouders en grootouders ontspannen aan het weekend beginnen. Wij eten heerlijk en gezond en krijgen goed advies over de wijn.


In dit bedrijf worden mensen met afstand tot de arbeidsmarkt begeleid en opgeleid in het horecavak. Alles ademt zorg, plezier en professionaliteit. Degene die ons bedient blijkt deze avond examen te doen. Later vertelt hij ons dat het ook meteen zijn laatste avond is. Hij heeft inmiddels een baan gevonden in een ander restaurant. Dat ie gaat slagen is evident. Wij hebben een top-avond en dat is mede dankzij de manier waarop hij ons bedient.

Hier gaan we vaker komen. Dat is een ding dat zeker is.


http://zuilen.thecolourkitchen.com

Een goed gesprek

Het zat al een tijdje in de planning; een avondje coach-gourmet met vrienden en (on)bekenden. Deze week kwam het er eindelijk van. Aanleiding was het Coach Gourmet, een concept dat (mede) werd ontwikkeld door vriendin en collega Nienke Binkhorst. We hadden er al veel over gehoord, maar konden nog moeilijk grip krijgen op wat het nou precies behelste. Iets met gourmetten en een goed gesprek. Maar hoe dan precies?

We begonnen met een korte kennismaking met elkaar en het programma van de avond. Er waren een aantal (heerlijke) recepten gereserveerd voor ons. Ieder koos er één om voor te bereiden. Terwijl zij daarmee aan de slag was, ontspon zich tussen de anderen een gesprek over de vraag die op het kaartje stond. We wisselden uit over de maskers die we opzetten als het spannend wordt. Maar ook over de kwaliteiten die we uit het Oosten zouden willen importeren (uiteraard bij een Viatnamees gerechtje). Of over wie we vol lof zijn (bij een gerecht vol ....?). Het werd een genoeglijk avondje met lekker eten en een boeiende uitwisseling.

Alleen al voor de recepten heb ik een setje kaarten gekocht. Wat een heerlijke gerechten. En wat een leuk concept voor avondjes met een intervisiegroep, met vrienden of gewoon met de familie thuis. Want ook voor de kinderen is er een setje met kaarten, met kindergerechtjes en bijbehorende vragen. En ik bedacht dat ik de gerechtjes natuurlijk ook gewoon kan koken, met de vraag om over te mijmeren terwijl ik het eten bereid.

Een schat aan liefde in je relatie

Ik heb een heel mooi boek gelezen. Over de liefde. En het is geen roman.

Mijn zusje gaf het aan mij met de woorden: “als deze dame net zo schrijft als ze spreekt, dan is dit wel wat voor jou.” Ze was naar de lezing in Utrecht geweest. Inmiddels denk ik dat Marthe van der Noorda inderdaad net zo schrijft als ze spreekt, want het leest heel lekker weg. Op de achterflap staat dat ze schrijft “over de schoonheid en mystiek van de liefdesrelatie, over hoezeer de liefde je leven glans kan geven en doen schitteren.” Ze put daarvoor uit haar eigen relatie die al meer dan 25 jaar duurt, uit de gesprekken met haar cliënten en uit de interviews die ze heeft gehad met een aantal stellen.

Met aanstekelijk enthousiasme neemt ze je mee in wat zij noemt de drie pijlers van een goede liefdesrelatie:

• 1.       De vonk
• 2.       De leerweg
• 3.       Het mysterie

Over elk van deze elementen gaat een deel van het boek. De vonk gaat erover dat de essentie van jouw relatie met deze persoon terug te vinden is in de eerste ontmoeting. De leerweg bezingt de mogelijkheden voor groei en ontwikkeling die in iedere liefdesrelatie besloten zitten, mits je bereid bent het aan te gaan met jezelf. En deel drie gaat over het ongrijpbare, over ons vermogen ons over te geven aan de ander en de schoonheid en verdieping die daarin besloten ligt. Verfrissend vind ik dat het boek niet inzoomt op problemen en obstakels, maar dat ze werkelijk de schoonheid en de kracht van liefde in een mensenleven verwoordt. En dat doet ze in woord en beeld. De citaten uit de interviews komen soms terug op prachtige zwart-wit foto’s die zijn gemaakt door Erna Kuik. In het hele boek zijn die citaten te vinden die steeds iets verwoorden van wat de liefde voor die betreffende persoon betekent of mogelijk maakt. Prachtige zinnen van mannen en vrouwen over hun zoektocht, over de schoonheid, over de kracht en vooral over het geschenk dat deze ene relatie in hun leven betekent.

"Vanaf het eerste moment met haar dacht ik, ik moet bij jou zijn"

Voor mij is dit boek een aanreiking om terug te blikken op mijn eigen relatie die 4,5 jaar geleden eindigde met de dood van Wim. Maar ook een uitnodiging. Ik krijg er weer goede zin van. En dat is ook wat waard. Ik denk werkelijk dat heel veel mensen om mij heen dit boek zouden willen lezen. Omdat het uitnodigt om oog te hebben voor de schittering die de liefde in je leven brengt. Om daar moeite voor te doen. Steeds maar weer. Niet vanwege de moraal, maar omdat het het waard is.

Dus koop dat boek, of geef het aan je geliefde. Ik denk niet dat je er spijt van krijgt.

Polariteiten

Polariteiten, ik vind het een heerlijk onderwerp om mee te werken, omdat het er allemaal zoveel lichter van wordt. Als we niet uitkijken leven we allemaal in een universum vol 'waarheden' over onszelf. Dat we daadkrachtig zijn, of lief. Dat we niet goed kunnen sporten of heel muzikaal zijn. Kwalificaties waarin je bent gaan geloven. Nu is er niet zoveel mis met veel van die kwalificaties, die geven kracht en zelfvertrouwen en het vermogen om dingen tot stand te brengen in de wereld. Maar ze zijn vaak wel eenzijdig en dat leidt ertoe dat het op enig moment gaat 'schuren'. Want je mag dan daadkrachtig zijn, het is in je werk soms ook nodig om in staat te zijn tot 'niet doen', tot luisteren, afwegen, verduren, om er maar een paar te noemen. En klopt het wel dat je niet goed kunt sporten of is dat ooit tegen je gezegd en ben je erin gaan geloven? Zoiets wordt al gauw een self-fulfilling prophesy. 

In het werken met polariteiten eigen je jezelf ook die andere kant weer toe. Zo komt er nieuw potentieel tot je beschikking waar je lang geen weet van had. Je beweegt van óf-óf naar én-én. Dat gaat soms gepaard met verdriet omdat je zo lang in een (te) krap jasje geleefd hebt. Maar als je daardoorheen gaat komt er ruimte, ruimte voor een vergeten deel van jezelf dat voortaan ook weer mag worden aangeboord.

Een polariteit in onszelf is die van de mannelijke kracht (bezien als de uitgaande beweging) en de vrouwelijke kracht (de ontvankelijke beweging) in onszelf. Door opvoeding, beeldvorming, cultuur en levenservaringen in onze jeugd heeft zich daarin bij ieder van alles vastgezet. En dat is zonde want we hebben beide krachten hard nodig in ons leven en werk. In de workshop Balans vinden in leven, werk en relatie bieden we je de gelegenheid om deze polariteit in jezelf te onderzoeken en daar een beweging in te maken. Het blijkt een prachtig thema, dat zich vaak heel anders in ons heeft gevormd dan we van te voren denken. We zijn complexe wezens, dat blijkt ook hier weer. Op zo'n dag laat zich iets zien waar je mee verder kunt; veelal een opening voor verder onderzoek en ontwikkeling. 

Puberteit - de smalle weg naar innerlijke vrijheid

Waar ik vroeger altijd wel een innerlijke zekerheid vond rondom het opvoeden van mijn kinderen, vind ik het nu - als alleenstaande ouder met kinderen in de leeftijd tussen de veertien en de zeventien - soms knap lastig om mijn weg te zoeken. En daarin ben ik de enige niet; laatst ontmoette ik op een feestje verschillende ouders van puberkinderen en iedereen had wel op de een of andere manier 'gedoe' en onzekerheden over 'hoe om te gaan met'. Dus lees ik nu voor het eerst van mijn leven opvoedboeken (ik vond een hele plank in de bibliotheek) en dat is helemaal zo gek nog niet. Ik heb immers geen andere referentie dan hoe ik zelf ben opgevoed en mijn gezonde verstand. En die boeken zetten me wel aan het denken over hoe ik het doe en heb gedaan.

Onlangs kreeg ik van iemand de tip om het boek Puberteit van Jeanne Meijs te lezen. Ik had nog nooit van deze schrijfster gehoord. Jammer, want het is een prachtig boek en wat mij betreft een aanrader voor ouders van puberkinderen. Het gedachtengoed van Jeanne Meijs is geworteld in de antroposofie, maar het is zo helder, duidelijk en liefdevol geschreven, zonder oordelen en dogma's dat het wat mij betreft voor ouders van alle gezindten een prettig boek is. Ik heb menigmaal een traantje weggepinkt, ook omdat haar verhalen raken aan de weg die ik zelf gegaan ben op zoek naar volwassenheid.

De laatste maanden denk ik vaak aan deze periode als 'een tunnel waar we samen doorheen moeten'. Jeanne Meijs spreekt van een sluis, een prachtige metafoor die verbeeldt hoe de puberteit een periode van loslaten kent (door de sluisdeur), een periode van voorbereiden op de nieuwe toekomst (in de sluis) en een periode van 'uitvaren' (weer door de sluisdeur, het eigen leven tegemoet). Met veel liefde en compassie beschrijft ze de uitdagingen voor ouders en kinderen, de soms noodzakelijke 'dwalingen' ) en wat we kunnen doen voor onze kinderen en onszelf om hen 'het smalle pad naar innerlijke vrijheid' te laten gaan. Geen valse sentimenten in dit boek over hoe het vroeger beter was, dat werkende ouders slecht zijn voor kinderen of dat het digitale tijdperk de bron is van alle ellende. Integendeel, Jeanne Meijs neemt de huidige maatschappij als uitgangspunt om vervolgens te bespreken hoe we gegeven die situatie onze kinderen kunnen faciliteren in deze fase van hun leven.

Wat ik fijn vind is dat de schrijfster heel helder is over de zaken die je richting je kinderen kunt doen en bespreken, maar ook over datgene waar je zelf mee te dealen hebt. Het riep bij mij de herinnering op hoe ik hoorde op de 25-jarige bruiloft van mijn ouders dat ze 's avonds in bed zo gehuild hadden toen ik -hun oudste- op kamers ging. Pas toen besefte ik hoe moeilijk dat voor hen moest zijn geweest. Ik die voorlopig nog vanuit huis zou studeren, maar die plots bedacht dat ik op kamers wilde. Ze hadden me gesteund en met me gezorgd dat ik op een goede plek kon beginnen met mijn zelfstandig leven. Van hun moeite en verdriet wist ik niets. Voor mij hadden ze vrolijk op de kade gestaan, zwaaiend toen ik door die tweede sluisdeur ging. Een grootse daad voor mijn smalle pad...waar ik nu nog in liefde en dankbaarheid op terug kan kijken.

Betrouwbaarheid

Een stevig woord, ja, betrouwbaarheid. Maar wat mij betreft een waarde die we zeker niet moeten verliezen. Daar gaat dit blogje over.

Ik wilde eigenlijk schrijven over de OV-fiets. Wat mij betreft dé uitvinding van de afgelopen jaren. Wat een vooruitgang. Gewoon met de trein ergens heengaan, in no-time een fietsje pakken en op weg. Een feest! Vooral de snelheid; je hebt sneller een OV-fiets dan dat je je eigen fiets van het slot kunt halen. Dus riep ik tegen iedereen die wel eens met de trein reist "heb je al een OV-fiets abonnement?, zo niet; snel regelen". Kost een tientje per jaar en drie euro per fiets per dag. Dit is er echt eentje in de categorie waanzinnige rijkdom voor weinig geld. Fluitend fiets ik door steden waar ik nooit eerder kwam, op mijn eigen OV-fiets, een totaal andere ervaring dan overal maar met de auto heen crossen.

Althans, zo was het tot een week geleden. Want opeens is de OV-fiets onbetrouwbaar en dat is dodelijk voor een product als dit. Als ik naar Deventer afreis met de trein, dan moet ik erop kunnen rekenen (hoge uitzonderingen daargelaten, je kunt immers niet helemaal zeker zijn) dat daar een fiets voor mij beschikbaar is. Dat was ook zo - dacht ik. Een prachtig glazen huisje - het stationsplein wordt daar verbouwd - was er neergezet en het stond vol met OV-fietsen. Ik kwam vlot binnen met mijn kaart, maar de automaat gaf aan dat er geen fietsen te huur waren. Verbijsterd keek ik rond, meer dan 20 fietsen! En geen reparatiefietsen, dat kon ik zo zien. Ik heb me zelden zo gefrustreerd gevoeld, moest naar een dorp verderop, waar de bus eenmaal per uur heen zou gaan, mijn afspraak ging ik al niet meer halen en hier stond ik tussen allemaal fietsen die er wel waren en die ik niet mocht huren. Mijn enthousiasme voor de OV-fiets kreeg een flinke deuk op dat moment. Maar goed, het zou een incident kunnen zijn.

Helaas...nog geen twee dagen later. Station Utrecht Centraal. Ook in verbouwing. Het was even zoeken, maar met behulp van een aardige conducteur vond ik de stalling met OV-fietsen. Vrolijk stapte ik naar binnen en daar kon ik mijn ogen niet geloven. Zeven uur 's avonds en het hele vak OV-fietsen was léég. "Geen OV-fiets?", vroeg ik aan de medewerker? Nee helaas, allemaal op. "Maar worden ze niet teruggebracht op dit uur?", vroeg ik nog. Nee, niet vanavond. Iedereen blijft..."voetbal mevrouw". Ditmaal was mijn afspraak dichtbij genoeg om lopend de tocht aan te vangen. Onderweg speurde ik naar OV-fietsen. Waar waren ze dan allemaal? En alles uitgeleend vanwege de voetbal? Het kwam me vreemd voor. Toen ik veel te laat op mijn afspraak kwam met mijn verhaal kreeg ik meteen te horen dat dit in Utrecht aan de orde van de dag was. Gewoon te weinig fietsen.

Mijn waardering voor de OV-fiets zakte ter plekke van een 10 naar een 6-. Of lager eigenlijk nog, een dikke onvoldoende. Een product als de OV-fiets valt en staat met aanbod. Het is een zorgproduct, het moet er zijn! Als je hem nodig hebt ben je altijd ver van huis en altijd op weg ergens naartoe.

Betrouwbaarheid dus. Verantwoordelijkheid voor de dienst die je levert. Dat gaat om meer dan alleen maar goede fietsen (want dat zijn het), maar ook over de zorg dat ze er zijn. En dat ze beschikbaar zijn. Ik hoop van harte dat ik over een tijdje constateer dat ik gewoon pech had en dat dit twee incidenten in een week waren. Want ik zou deze fantastische aanwinst niet graag weer verliezen in het vervoerslandschap in Nederland, omdat het onbetrouwbaar is gebleken. Want nog zo'n incident en ik stap weer in de auto. Met heel veel pijn in mijn hart, dat zeker!

Wandeltocht(je)

Gisteren ben ik van Bussum naar Baarn gelopen, een prachtige wandeling over bos en heide. Nu kom ik regelmatig in Baarn, maar lopend was ik er nog niet eerder naartoe gegaan. Ik was het ook helemaal niet van plan, maar eenmaal onderweg besloot ik dat ik beter vooruit kon blijven gaan dan terug te keren. Het kwam zo. Iemand die vorige week begon aan een voetreis van Alkmaar naar Rome, deed ook Bussum aan. Ik was benieuwd hoe het met haar ging en wilde graag meer horen over het hoe en waarom van zo'n groot avontuur, dus ik besloot een stukje met haar op te lopen. Het werd de hele tocht van die dag.

Bijzonder vind ik dat het perspectief echt uitmaakt. Ik zou vermoedelijk nooit schrijven over een dagje van Bussum naar Baarn als het niet was in het perspectief van die reis naar Rome. Al lopend zag ik het voor me. Dit gaat helemaal dóór, eerst door Nederland, dan verder Europa in, de Alpen over en dan door Italië naar Rome. In oktober (!) verwacht ze er aan te komen. "Ik wil me daar helemaal niet mee bezig houden", zei ze op mijn vragen, "maar juist met mijn aandacht in het hier en nu zijn, hier met jou in de bossen onderweg". Nu was dat op zich heel plezierig, we hadden een gezellig dagje, keuvelend over allerlei zaken die ons bezighouden. En uiteindelijk op een terras, met zere voeten en moeie benen, was ik heel tevreden over die dag.

Maar toch...de gedachte dat je ook gewoon door kunt lopen naar Rome. Elke dag, stap voor stap. Dat je niet weet wat je tegen gaat komen, hoe het gaat zijn, en vooral hoe het effect op jou zal hebben. Een hele zomer lopen, gewoon doorlopen. Dat resoneert nog na in mijn gemoed. Ik vind het een moedig avontuur en ik was blij dat ik er een dagje bij mocht aanhaken.

Selfie onderweg

Nieuwsgierig? Kijk dan op de blog van Marjolein. 

M / V

Het blijft een onderwerp voor onuitputtelijke discussie; mannelijk en vrouwelijk leiderschap. Persoonlijk haak ik vaak snel af op dit thema; de complexiteit van wie je bent als persoon gaat zoveel verder dan alleen je man- of vrouw-zijn. Het voelt al snel alsof eenvoudige concepten en oplossingen onrecht doen aan wat er allemaal speelt in dit domein.

Toen we echter in de Opleiding EssentieCoaching aan de slag gingen met het mannelijke en het vrouwelijke in onszelf, bleek ik daar verrassende dingen tegen te komen. Juist door die complexiteit in mezelf te verbeelden, voelde ik de ruimte om te kijken naar wat er in mij leeft. Ook kwam ik allerlei vastgeroeste plaatjes tegen die me beletten om zonder oordeel te kijken naar mannelijke en vrouwelijke kwaliteiten in mezelf - en in de wereld om mij heen.

Ik herinner me nog goed de verbazing en herkenning over de gedaante waarin het mannelijke in mij zich liet zien. Zoveel leuker dan gedacht. Wat een humor en lichtvoetigheid. Bijzonder vind ik dat ik de beelden van toen - en dan heb ik het over een jaar of drie geleden - nu nog zo terug kan halen op mijn netvlies. Inmiddels heb ik meermalen dergelijke oefeningen gedaan, steeds weer andere beelden, en steeds veelzeggend in waar ik op dat moment mee bezig ben. 

Samen met Jan Ubels ontwikkelde ik er een workshop over. We deden al een - succesvolle - pilot op De Baak.
Nu gaan we ermee de wereld in. Op 6 juni de eerste workshop in Bussum.

Je bent van harte welkom om mee te doen.

Een beetje chaos

Onlangs kocht ik een vrolijk boekje, waar ik hier graag iets over wil vertellen. Het was voor het eerst in jaren dat ik weer eens in de Atheneum boekhandel aan het Spui in Amsterdam was. Wat een feest; allemaal onverwachte en originele boeken waar je zin in krijgt. Ik kon het niet nalaten om er een mee te nemen. Het heet: "Een goede manager zaait verwarring. Waarom elk bedrijf beter wordt van een beetje chaos". Nu vind ik persoonlijk dat die titel niet helemaal de lading dekt, dus zocht ik naar het origineel. Die past beter: "The Chaos Imperative; How Change and Disruption Increase Innovation, Effectiveness and Succes". Het boek is geschreven door Ori Brafman en Judah Pollack.

Het verhaal gaat er vooral om dat je problemen niet oplost door alleen maar hard (en nog harder) te werken. Dat je 'witruimte'  - ik noem dat lege tijd - nodig hebt, om te leren, om te verwerken, om oplossingen te zien en invallen te krijgen. De voorbeelden zijn velerlei; van kinderen die beter presteren als hun volle werkdagen ook lange pauzes bieden tot legerofficieren die heftige gebeurtenissen verwerken in open kringgesprekken met collega's. Zelf merk ik vaak in trainingen hoe cruciaal het is dat we de pauzes niet inkorten. Soms heb ik die neiging, maar het levert zelden een beter resultaat op. Gewoon een half uur het strand op is effectiever dan samen hard doorwerken (zie ook mijn eerdere blog over inwaaien). Nu zit de crux niet alléén in de pauzes, maar juist in de afwisseling tussen hard werken en de 'lege tijd'. Noem het verwerkingstijd.

Het tweede punt in dit betoog is het zorgen dat er 'unusual suspects' komen in je team. Iemand die anders denkt, anders kijkt, andere kennis en ervaring meebrengt dan de rest van het team. Juist de blik of gedachten van de ander helpen je om buiten je patronen te denken of tot andere oplossingen te komen. Nu zijn we onlangs in één van onze trainingen begonnen de deelnemers bij elkaar op bedrijfsbezoek te laten gaan. Met een persoonlijke leervraag nemen deelnemers een middagje een kijkje in de organisatie van een mede-deelnemer. Samen maken ze een passend programma en ze zorgen voor reflectietijd waarin ze samen  'oogsten' wat het bezoek heeft opgeleverd. Wat me opvalt bij de terugkoppeling van deze bezoeken is dat de deelnemers niet alleen input krijgen voor hun eigen leervraag, maar dat daarnaast de ontvangende partij steeds zo dankbaar is voor de vragen en feedback van de bezoeker. Diens observaties blijken uitermate waardevol voor de vraagstukken die in de organisatie spelen. Een mooi voorbeeld van een unusual suspect en de impact daarvan. 

Het derde punt dat Brafman en Pollack aankaarten is het organiseren van toevallige ontmoetingen. Dit werken ze niet heel erg uit, maar het komt erop neer dat ontmoetingen met mensen die je anders nooit ontmoet, bevorderend zijn voor je creativiteit en je oplossend vermogen. Dat organiseer je volgens hen niet door mensen helemaal hun eigen plek te ontzeggen, zoals in de moderne flexruimtes. Wel door de schotten weg te halen, waardoor medewerkers meer contactmomenten hebben met mensen die ze anders niet zouden ontmoeten. 

Fijn aan dit boekje is dat het zo lekker wegleest. De voorbeelden zijn leuk en smakelijk en gaan over herkenbare mensen, zoals het verhaal van Einsteins succes. Het past in deze tijd waarin we wel doorkrijgen dat nog harder werken, meer regelen, structureren en controleren en het uitbannen van ruis en verstoringen ons niet effectiever en productiever gaat maken. Dit boekje zet je op zijn minst aan het denken over de mogelijkheden om het anders te doen, zonder meteen álle controle los te laten. Daar wordt werken effectiever, creatiever én leuker van!

Workshop ‘de groene VERANDERBRIL’ try-it-out!

Afgelopen jaar volgde ik de opleiding Systemisch Transitiemanagement bij Bianca van der Zeeuw en Maaike Thiecke. De ondertitel van de opleiding is "neem voor de verandering de makkelijke weg". Een aansprekende titel die aardig de lading dekt. Inhoudelijk wist ik het meeste wel, maar juist de frisse no-nonsense aanpak van deze dames heeft me een aantal handvatten gegeven in het verandermanagement waar ik in mijn opleidingen regelmatig gebruik van maak. Steeds weer gaat het om de vraag "hoe zorg ik nou dat ik alle mensen mee krijg in de verandering?". De benadering die het Systemisch Transitiemanagement daarin voorstaat - en die voortkomt uit een enorme bedding aan kennis en ervaring - biedt managers inzicht, maar ook handelingsrepertoire om de transitie - en alle daarmee gepaard gaande hobbels en weerstanden - te begeleiden.  

De groene Veranderbril

Inmiddels heb ik samen met Ans Ursem van Fairbusiness een traject ontwikkeld waarin we voor een belangrijk deel gebruik maken van het Systemisch Transitiemanagement. Dit voorjaar starten we onder de naam De groene Veranderbril met de eerste workshops. Deze workshop is bedoeld voor degenen die verantwoordelijk zijn voor de implementatie van duurzaamheidsbeleid en MVO (maatschappelijk verantwoord ondernemen) in hun organisatie. Of die zich daar hard voor willen maken, maar niet weten hoe dat aan te pakken. Een transitie die in veel organisaties op weerstand, tegenstand of subtiele sabotage stuit. Het is precies dát waar een frisse kijk op verandering helpend is.

Aan de eerste workshop, op 18 maart in Bussum, kun je gratis deelnemen. Dat is onze try out. Voor de andere twee workshops die we dit voorjaar aanbieden geven we een korting van 40 euro.  

Interesse?  Lees hier meer...  

Inwaaien

Af en toe ben ik moe. Heel moe. Van alles wat ik doe en van alles wat er nog moet gebeuren. Toch vind ik het dan moeilijk om gas terug te nemen. Juist vanwege alles wat er moet gebeuren. Het holt maar door allemaal. En om te kunnen stoppen of vertragen moet je een beetje uitgerust zijn, lijkt het wel. Of een duwtje in de rug krijgen van iemand.

Nu kreeg ik een paar weken geleden van een vriendin de uitnodiging om mee te doen aan het Winterfeast for the Soul. Elke dag 40 minuten stilte of meditatie gedurende 40 dagen. Ik had er nog nooit van gehoord, maar het klonk aanlokkelijk. 

"Een heerlijke manier om in deze donkere dagen je eigen licht op te blijven zoeken.

En het helpt om te weten dat mensen over de hele wereld mee doen.", schreef ze me. 

Ik wist meteen dat dat me niet zou gaan lukken, maar meldde me toch aan. Het bleek het begin van een omkering. Het liefst zoek ik mijn stilte in een wandeling, en hoewel het me niet iedere dag lukt om die 40 minuten te halen, heeft mijn aanmelding wel weer de focus teruggebracht naar rust en ruimte maken in mijn dag. Alsof je een kwartslag draait en denkt, ..oh ja af en toe even stilte is ook lekker.

Enkele dagen na het inschrijven nodigde ik een trainingsgroep uit om na de lunch lekker te gaan uitwaaien op het strand. Er ontspon zich een gesprek over wat dat eigenlijk was, uitwaaien en of er dan ook zoiets zou bestaan als inwaaien. Hoewel ik betwijfelde of het woord zou bestaan, had ik er meteen beelden bij. Want dat is precies wat er gebeurt als ik ga wandelen, dan wordt het langzaamaan stiller in mijn hoofd en na een tijdje valt me van alles in. Dingen die ik anders zou vergeten, ideetjes, mensen, van alles.. Alsof er een nieuwe wind waait door mijn hoofd.

We zochten en vonden in de online encyclopedie dat het woord bestaat (bestond?) en dat de betekenis -mits overdrachtelijk gebruikt- aardig in de buurt komt bij wat ik erbij bedacht. Al wandelend komen er allerlei gedachten bij me inwaaien, zou je kunnen zeggen. 

1. Inwaaien
   Let op: Spelling (deels) uit 1864: (B. ...IEN), ow. en [bedrijvend werkwoord] [gelijkvloeiend] en [ongelijkvloeiend] door waaien binnenwaarts komen, door den wind inkomen of ingebragt worden; door den wind omvergeworpen worden; door waaien breken.
   Gevonden op http://www.dbnl.org/tekst/cali003nieu01/cali003nieu01_0012.htm

Ik heb dan ook bedacht dat inwaaien aan een revival toe is. Het wordt mijn woord voor 2014. Regelmatig even inwaaien; voor rust en ontspanning, een helder hoofd en frisse ideeën.

1. 
   

Workshop De innerlijke man en de innerlijke vrouw

Wat was het leuk! Afgelopen vrijdag gaf ik samen met Jan Ubels een pilot bij De Baak in het kader van onze Vakgenieten voor Vakgenoten. 

Met 22 enthousiaste deelnemers werd het een mooie middag. Meerdere deelnemers noemden de inzichten verrassend. 

Quotes van 2 deelnemers:

Ik voel mij een completer mens! (v)

Er was een mooie opbouw van lichaamswerk en in contact komen met je kern, naar het meer coachende deel tussen de deelnemers onderling. Ik heb er echt iets aan gehad. (m)

De innerlijke man en vrouw
Een workshop voor mannen én vrouwen

We hebben het hard nodig in onze organisaties; een goede balans tussen mannelijke en vrouwelijke kwaliteiten. Maar hoe zit het met de balans in onszelf? Staan beide zijden in al hun volheid tot je beschikking in je werk en je leiderschap? Het mannelijke in ons als vertegenwoordiger van de expressieve, daadkrachtige, gevende kant van ons wezen. Het vrouwelijke als de ontvankelijke, empathische, zachte kant. In deze workshop onderzoek  je beide kanten in jezelf en jouw leiderschap. Door de kwaliteiten van het vrouwelijke en het mannelijke in jezelf – en anderen -  te erkennen en ruimte te geven, sta je sterker en ben je vollediger aanwezig in je leiderschap.  Of je nou een man of een vrouw bent.

Werkwijze
In deze workshop werken we van binnen naar buiten. We maken gebruik van het gedachtengoed van onder meer EssentieCoaching® van Lenne Gieles. Vanuit haar model van vrouwelijke en mannelijke energie in onszelf onderzoeken we hoe dat in ieder van ons is ontwikkeld en hoe dat momenteel uitwerkt in je dagelijks leven. Daarbij maken we onder meer gebruik van de ontmoeting en de verbeeldingskracht. We maken de mannelijke en vrouwelijke energie letterlijk voelbaar en zichtbaar in de groep.  Wat kom je dan tegen als het expliciet gemaakt wordt? Vanuit de reflectie is een innerlijke verschuiving van je zelfbeeld mogelijk, daar waar dat gewenst is.

Resultaten
Je durft jezelf te zien met het volledige spectrum aan mannelijke en vrouwelijke kwaliteiten die je in je hebt. Je wordt je bewuster van je eigen oordelen en triggers op delen van je persoonlijkheid en die van anderen. De mogelijkheid opent zich om je weer toe te eigenen wat verloren was gegaan of niet gezien kon worden. Dat maakt je zowel zachter als sterker, daadkrachtiger als stiller, bescheidener als verantwoordelijker. Je ontwikkelt je voorbij een eenzijdig beeld van het mannelijke en vrouwelijke door beide kanten in jezelf tot wasdom te laten komen. Mogelijk opent zich een verrassend en veelzijdig nieuw perspectief.

Doelgroep
Leidinggevenden en professionals

Hoe creativiteit werkt

Jonah Lehrer

Allemaal leuke boekjes liggen er naast mijn bed. En ze zijn allemaal via dierbaren tot me gekomen, dat maakt het extra plezierig. Deze week las ik het boekje "Imagine, hoe creativiteit werkt", geschreven door Jonah Lehrer. Ik kocht het bij Creatiefdenkenonline.nl, de webwinkel van mijn vriend Gijs. Voor mij is zo'n boekwinkel een omgeving waar ik hebberig van wordt. Mijn eerste bestelling bestond dan ook meteen uit drie boeken, en daar heb ik vooralsnog geen spijt van.

Het is zo'n leuk boek. In ieder hoofdstuk dient een verhaal uit de praktijk om iets te illustreren van de verschillende aspecten van creativiteit. Zo las ik over het ontstaan van de Swiffer, de ontwikkeling van plakband en post-its. En ook het hilarische verhaal over hoe een moeder in Zwitserland het prototype voor de Barbie vond. Over hoe de productie van creatieve ideeën samenhangt met de grootte van de stad; in een grotere stad komen meer ideeën tot stand, maar in een groter bedrijf weer minder. Over de kracht van ontmoetingen met buitenstaanders en het plagiaat van Shakespeare.  Prachtige verhalen die laten zien dat creativiteit een kwestie is van een voedende omgeving, hard werken, afwijkende dingen doen, contact met anderen en boven alles uitwisseling van ideeën. Dit boek laat zien dat regels, protocollen en concurrentiebedingen bij uitstek geschikt zijn om creativiteit - en daarmee innovatie en vernieuwing - om zeep te helpen. En dat dagdromen, afleiding en feedback werkt.

Het is een gedegen boek, goed onderbouwd met wetenschappelijk onderzoek en tegelijkertijd vlot en aantrekkelijk geschreven. Het inspireert. Ik merk dat ik de neiging heb om meer met anderen in gesprek te gaan, na het lezen van dit boek. Nu snap ik ook waarom het nummer 1 op de bestsellerlijst van de New York Times staat. Je wordt vrolijk van zo'n boekje.

Als het onderwerp je interesseert zou ik het zeker lezen. Met de komende feestmaanden in aantocht kan ie bovenaan je verlanglijstje. Ook leuk om weg te geven.

Wat een bijzondere dag..

Vandaag is het tien jaar geleden dat mijn vriendin Marijn is overleden. En precies vandaag gingen wij - mijn moeder, een vriendin en ik - mijn keuken opnieuw inrichten en kon ik voor het eerst weer koken. Dat is bijzonder omdat ik in mijn keuken vaak aan Marijn moet denken. Ze heeft het huis waar ik nu woon één keer gezien, vlak voor ze stierf. En die keer veroorzaakte ze dat we de keuken open gingen breken. Dat was een stuk handiger met kleine kinderen, zei ze. En zij kon het weten, ze had twee dochters opgevoed en was inmiddels oma. Nu heeft Marijn heel veel veroorzaakt in ons leven. Ik denk dat ik me er ternauwernood van bewust ben hoeveel eigenlijk. Die keuken is maar een klein dingetje. Vaak denk ik aan haar als ik door mijn keukenraam de tuin in kijk.

De afgelopen weken is het 'mijn' keuken geworden. Een gedurfd avontuur vond ik het en het resultaat is mooi. Ik ben er heel blij mee. En dankbaar ben ik voor alle lieve mensen die hebben geholpen om dit tot stand te brengen. De meedenkers met alle plannen, de mannen die de meubels verplaatsten, de koks die ons van eten voorzagen, de in- en uitpakkers en natuurlijk de aannemer met zijn crew, de keukenbouwer en de schilder, die er iets prachtigs van maakten.

Totaal onverwacht kwam er vanmiddag, tussen al het gerommel met dingetjes die opgeruimd moeten worden, een pakje met de post. Het was het nieuwe boek van Jeanne Bakker, Omgaan met draken. Het komt morgen uit, maar een van de eerste exemplaren viel vandaag al bij mij in de bus. Wat een verrassing! En hoe bijzonder, in het boek een dankwoord aan vier mensen die "te vroeg hebben moeten stoppen met het verspreiden van hun wijsheid". Wim is een van hen. Samen met mijn kinderen lees ik de bijgesloten brief, een heerlijk gul en prachtig eerbetoon aan mijn lieve man. Dank je wel Jeanne!

In gedachten zie ik hem dan, samen met Marijn, een beetje keuvelend naar beneden kijken naar al onze escapades. En natuurlijk - allebei -  zéér vergenoegd met dit eerbetoon. Dat zeker!

Recreatie en goede voornemens

Nog even een stukje dat ik schreef in de vakantie. Ik ben weer terug en maak me op voor het nieuwe jaar. Heb er weer zin in.

Re-creatie of recreatie. 

Mooie woordspeling. In het eerste geval is het officiële woord her-creatie vermoed ik. Maar redelijkerwijs zou re-creatie ook kunnen. Die tweede is wat ik doe deze zomer. Drieënhalve week in Frankrijk. 

Zo bedacht ik vanmorgen in het zwembad waar ik iedere ochtend mijn baantjes zwem dat je ook jezelf opnieuw uitvindt als je een paar weken aan het recreëren bent. Je merkt het goed bij de kinderen. Over mijn zesjarige neefje zei mijn zwager: "je ziet gewoon dat ie gegroeid is." We zien onze kinderen groeien als ze nieuwe avonturen beleven, nieuwe mensen ontmoeten, in een andere omgeving zijn en dingen doen die ze nog niet eerder hebben gedaan. En dat gebeurt onszelf ook een beetje. Mij in elk geval. De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik na de vakantie meestal meer voornemens heb dan op 1 januari. Sommigen gaan op weg naar Nederland alweer teloor, zoals het voornemen vorig jaar om wekelijks te gaan zwemmen. Die komt nu weer terug. Dit jaar ga ik het echt doen, denk ik zolang ik hier ben. Maar iedere ochtend vanuit je bed in een buitenzwembad veertig baantjes trekken is toch een ander verhaal dan iedere woensdag na het eten nog met de auto naar een (koud) zwembad te gaan en dat daar te doen. Dus we zullen zien wat er van komt.

Het gaat natuurlijk niet om de kleine dingen zoals dat zwemmen. Maar wel om afstand nemen van de dagelijkse beslommeringen, nadenken over hoe je de dingen doet en of dat is wat je wilt. Veranderingen overwegen.  Beetje filosofisch soms, maar meestal vooral gewoon lekker. Heel gezond ook lijkt me. Dus dit jaar neem ik me voor om iets meer recreatie in mijn programma op te gaan nemen. Zondagsrust zo je wilt. 

Af en toe er tussenuit om mijn zinnen te verzetten. Iets anders te doen. Nieuwe mensen, andere omgeving, nieuwe avonturen. Eens kijken wat ervan komt.

De berg van de ziel

Ik weet nog goed hoe ik kort na de dood van Wim, mijn man, voelde dat ik mijn verdriet niet ineens zou kunnen toelaten. Daarvoor was het te groot. Ik zat op onze camping in Istrië bij de zee en had het gevoel dat ik erin zou verdrinken als ik me eraan zou overgeven. Ergens besefte ik me dat ik het zou moeten doseren, ik had twee opgroeiende kinderen en alleen al voor hen wilde ik staande blijven. En uiteindelijk is het ook zo gegaan. Niet zo helder en bewust als ik het me op dat moment realiseerde, zo gaat het in het echte leven niet, maar ik heb gezorgd dat ons leven door zou gaan.

Overleven. Niet alleen maar negatief, ik heb het ervaren als een enorme kracht, die zorgt dat je doorgaat en doet wat nodig is om een nieuw leven te bouwen en weer een balans te vinden in jezelf en met elkaar.

Het verdriet reisde met me mee in de onderstroom. Soms wat meer, in andere perioden was er minder ruimte. Ook dat gaat bijna als vanzelf, althans zo heb ik het ervaren. Er zijn momenten geweest dat ik dacht dat het wel klaar was, maar dat bleek nooit het geval. En inmiddels, bijna drie jaar later, denk ik dat het  misschien wel nooit klaar is. Dat het altijd met me meegaat dat verdriet. Dat de heimwee deel is van wie ik ben.

Nu, na een periode van hard werken diende het zich weer aan als een stil verlangen naar tijd en ruimte voor mezelf. Ik weet dan dat het over rouwen gaat, zonder dat ik daar op zo'n moment goed raad mee weet. Want hoe doe je dat dan? Het gaat eerder over ruimte maken en toelaten, dan over iets doen. In het NRC las ik een interview met Ada de Jong die samen met Christa Anbeek een boek heeft geschreven over kwetsbaar leven. Ik heb het meteen gekocht.

Het is - zoals zij het zelf zo mooi noemen - een persoonlijk essay. Ada verloor in één klap haar hele gezin bij een ongeluk in de bergen, Christa had al eerder haar ouders, haar broer en later haar man verloren. Ze gebruiken een aantal 'oervragen' uit de christelijke dogmatiek als structuur. Zo vormen overwegingen, gedachten en geschriften uit het humanisme, christendom en boeddhisme een bedding voor hun persoonlijk zoektocht. Een verhaal dat mij raakt in mijn ervaring over de zoektocht die volgde op de dood van Wim. Een innerlijk proces om me te verhouden tot mezelf in een leven waar hij geen deel meer van is. Niet in het hier en nu. In gedachten en herinneringen is hij er altijd nog, hoewel de ruimte die dat inneemt minder wordt en daar ben ik zowel blij als verdrietig om.

Ada zegt in het boek dat ze met haar gezin ook zichzelf begraven heeft. De Ada die ze was voordat zij stierven die bestaat niet meer. Zo herinner ik me dat ik in het eerste halfjaar na Wim's dood steeds wakker werd met de gedachte 'wie ben ik?'. Niet dat ik daar overdag veel mee bezig was, een groot deel van mij was ik nog wel; Cornalien, moeder van Daan & Jeroen, (schoon)dochter, zus, vriendin. Ik vond houvast in mijn werk en bedding in de mensen om me heen. Maar ook van mij is een stuk verloren gegaan. Dat veilige, geborgene van deel uitmaken van ons complete gezin, mijn man die onvoorwaardelijk van me hield, bij wie ik thuiskwam en thuis was. Precies dat stuk. Laatst had ik met een stel collega's een gesprek over de meest ingrijpende verandering in je leven. Eén van hen noemde zijn echtscheiding. Ook hij was daarin dit stuk van zichzelf kwijtgeraakt. "Het zou daarna nooit meer zijn zoals het was", zei hij. Het raakte me, omdat ik meteen wist waar hij op doelde.

Ik kan het iedereen die met verlies te maken heeft aanraden, dit boek. Lang heb ik geen heel boek kunnen lezen, daar had ik de focus nog niet voor. Nu wel. Het heeft me goed gedaan. Juist door de ervaringen afgewisseld met stukjes theorie was er steeds iets dat raakte aan mijn eigen proces, aan dat wat meekomt in de onderstroom. Geen hulp, antwoorden of oplossingen, maar een stille zelfreflectie van twee heel verschillende vrouwen die als geen ander weten hoe kwetsbaar je kunt zijn.

De berg van de ziel. Persoonlijk essay over kwetsbaar leven. (2013)
Christa Anbeek & Ada de Jong